Giảm thiểu nguy cơ ô nhiễm đất nông nghiệp

Quá trình công nghiệp hoá, đô thị hoá trên địa bàn tỉnh những năm gần đây đã làm tăng sức ép đối với quỹ đất phát triển nông nghiệp. Để giảm thiểu và hạn chế ô nhiễm, thoái hóa tài nguyên đất nông nghiệp, cùng với việc kiểm soát nguồn gây ô nhiễm môi trường, các ngành chức năng đã và đang đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho bà con nông dân về cách sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật (BVTV), bổ sung các chất dinh dưỡng cần thiết, hạn chế diện tích đất bỏ hoang.

Trước, trong và sau mỗi vụ sản xuất, các hộ nông dân bổ sung dinh dưỡng cho đất bằng các loại phân sinh học…Ảnh: Thế Hùng

Vĩnh Phúc nằm ở trong vùng Đồng bằng sông Hồng, có địa hình đa dạng cả đồi núi và đồng bằng; các loại đất tương đối phong phú kết hợp với sự khác biệt về địa hình, phân hóa kiểu khí hậu đã tạo nên nhiều vùng thổ nhưỡng đa dạng, thích hợp với nhiều loại cây trồng, vật nuôi khác nhau.

Cùng với đó, hệ thống sông ngòi khá dày đặc là yếu tố thuận lợi cho phát triển nông nghiệp, đặc biệt là ngành trồng trọt và nuôi trồng thủy sản. Tuy nhiên, đây cũng chính là nguồn gây ô nhiễm đất nông nghiệp lớn nhất nếu chất thải từ các khu, cụm công nghiệp (KCN, CCN), từ hoạt động sinh hoạt và sản xuất khác của người dân không được xử lý triệt để và xả ra môi trường.

Khảo sát quanh các đồi núi, ao hồ, đầm của khu vực ngoại thành Vĩnh Yên, có thể thấy, rác thải bị đổ tràn lan ở nhiều nơi. Nhiều kênh mương, ao hồ ở các huyện: Bình Xuyên, huyện Yên Lạc, Vĩnh Tường bị ô nhiễm do rác thải, nước thải làng nghề.

Phát triển công nghiệp chưa đi đôi với hoàn thiện cơ sở hạ tầng, đầu tư hệ thống xử lý chất thải nguy hại gắn với các biện pháp bảo vệ môi trường, dẫn đến diện tích đất nông nghiệp vốn đã bị thu hẹp lại đang có nguy cơ suy thoái trầm trọng và ô nhiễm do các hoạt động SXKD của người dân.

Ngoài ra, việc chuyển đổi đất nông nghiệp và chưa sử dụng sang đất phi nông nghiệp; sản lượng và năng suất cây trồng không ngừng tăng cao đã kéo theo nhu cầu sử dụng phân bón, hóa chất BVTV ngày càng nhiều và có chiều hướng tăng nhưng công tác thu gom, lưu trữ và xử lý các loại hóa chất, vỏ bao bì chưa được quan tâm đúng mức… cũng là một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng môi trường đất.

Điều này có tác động đáng kể đến hiệu quả, năng suất và chất lượng trong sản xuất nông, lâm nghiệp, nhất là ảnh hưởng đến sự phát triển của kinh tế trang trại và đời sống vốn còn nhiều khó khăn của người nông dân trong các khu vực nông thôn.

Theo thống kê, năm 2020, tổng diện tích đất trồng trọt trên địa bàn tỉnh là hơn 54.300 ha; lượng phân bón vô cơ sử dụng hơn 108.000 tấn, tổng lượng hóa chất BVTV sử dụng hơn 200 tấn, tổng lượng phụ phẩm nông nghiệp thải bỏ (rơm, rạ, tro, trấu, vỏ, củ, quả…) ước khoảng gần 600 tấn.

Để khắc phục, hạn chế tình trạng ô nhiễm hóa chất BVTV tồn dư, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh (Sở NN&PTNT) đã xây hơn 1.300 hố thu gom và xử lý bao bì thuốc BVTV. Đến nay, hầu hết các địa phương trong tỉnh đều đã có hố thu gom, qua đó, ngăn chặn tình trạng ô nhiễm nguồn nước, đất do hóa chất BVTV gây ra.

Các loại vỏ thuốc BVTV sau khi thu gom về được tiêu hủy bởi hệ thống lò đốt riêng. Đồng thời, các ngành chức năng và UBND các huyện, thành phố đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền và hướng dẫn nông áp dụng các biện pháp kỹ thuật canh tác tiên tiến trong trồng trọt như quản lý dịch hại tổng hợp IPM; thực hành nông nghiệp tốt VietGAP trên các cây trồng.

Trung tâm Kiểm nghiệm, chứng nhận chất lượng đất và Vật tư nông nghiệp tỉnh đã xây dựng, nhân rộng các mô hình sử dụng phân hữu cơ, phân bón vi sinh, phân bón sinh học giúp cải tạo đất.

Nhằm đánh giá thực trạng ô nhiễm, làm cơ sở đề xuất giải pháp cải tạo, phục hồi và khai thác sử dụng đất bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu; phân hạng đất đai làm cơ sở cho việc đề xuất giải pháp bảo vệ, định hướng khai thác, sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên đất đai; cung cấp thông tin, số liệu làm căn cứ lập quy hoạch tỉnh, quy hoạch sử dụng đất và kế hoạch sử dụng đất hàng năm cấp huyện giai đoạn 2021 – 2030, Sở TN&MT tỉnh đã phối hợp với Viện Thổ nhưỡng Nông hóa thực hiện dự án “Điều tra, đánh giá ô nhiễm đất và điều tra, phân hạng đất nông nghiệp lần đầu trên địa bàn tỉnh”.

Kết quả điều tra được công bố mới đây cho thấy, nhìn chung, đất nông nghiệp (vùng gần nguồn gây ô nhiễm: KCN, CCN, làng nghề, cơ sở y tế, bãi rác, bãi thải, khu vực canh tác và khu nuôi trồng thủy sản) của tỉnh hầu hết đều ở ngưỡng an toàn về các chỉ tiêu kim loại nặng với hàm lượng trong đất đều nằm dưới ngưỡng cho phép theo QCVN 03-MT: 2015.

Qua phân tích về dư lượng hóa chất sử dụng trong nông nghiệp của 170 mẫu đất bao gồm 17 mẫu đất ảnh hưởng từ kho chứa thuốc BVTV và 153 mẫu đất ảnh hưởng từ khu vực canh tác sử dụng nhiều phân bón vô cơ, thuốc BVTV: Hàm lượng về dư lượng hóa chất sử dụng trong nông nghiệp của tỉnh đều nằm trong ngưỡng cho phép theo QCVN 15:2008/BTNMT, không có mẫu nào bị ô nhiễm hoặc cận ô nhiễm.

Tuy nhiên, tại nhiều khu đất thâm canh cao, gần các KCN, CCN vẫn có không ít mẫu đất ở mức cận ô nhiễm; hàm lượng kim loại nặng trong hầu hết mẫu nước tưới lấy tại các khu vực chịu ảnh hưởng từ các làng nghề, cơ sở y tế, bãi thải, xử lý chất thải lại rất đáng báo động.

Mặc dù các nguồn gây ô nhiễm này chưa gây ảnh hưởng đến môi trường đất nông nghiệp nhưng chúng có thể tác động đến cây trồng, vật nuôi và sức khỏe của con người thông qua các sản phẩm nông nghiệp sử dụng các nguồn nước tưới bị ô nhiễm.

Hơn lúc nào hết, các địa phương cần có những phương án chuyển đổi, sử dụng đất nông nghiệp hợp lý, hiệu quả; bà con nông dân cần tích cực sản xuất nông nghiệp theo tiêu chuẩn VietGAP, thúc đẩy phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa gắn với nâng cao chất lượng sản phẩm và bảo vệ môi trường.

Lưu Nhung

Theo : baovinhphuc.com.vn

Rate this post

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.